Öldürülen Gazetecilerden Öldürülen Gazeteciliğe
 06 Nisan 2017, Perşembe
bianet.org, Sercan Engerek - 6 Nisan 2017

Öldürülen Gazetecilerden Öldürülen Gazeteciliğe

Eskiden öldürülen gazetecilerdi, şimdi ise halkın haber alma hakkı olan gazeteciliği öldürüyorlar. Gazetecilikten suç üretilerek gazetecinin soru sorma, gerçeği yazma; kısacası haber yapma asli işlevi büyük oranda etkisizleştiriliyor. Roller değişiyor.

İstanbul - BİA Haber Merkezi
6 Nisan, “Öldürülen Gazeteciler Günü” olarak anılıyor. 1997’de Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC) tarafından Hasan Fehmi’nin öldürülmesi olayından hareketle belirlenmiş.

Serbesti gazetesinin yazı işleri müdürü ve başyazarı Hasan Fehmi’nin ölümü M. Nuri İnuğur’un Basın ve Yayın Tarihi kitabında şu sözlerle anlatılıyor:

“5 Nisan 1909 günü akşamı üç arkadaşıyla birlikte Beyoğlu’na çıkmak için Galata Köprüsü’nden geçmekte olan Hasan Fehmi, İttihatçıların fedaileri tarafından kurşunlanmış ve ertesi gün Serbesti gazetesinin birinci sayfasında yalnız ‘Basın özgürlüğünün ilk kurbanı Hasan Fehmi’nin haberi’ yer almıştır.” (İnuğur, 2005: 321)

Hasan Fehmi’nin öldürülüşünden bugüne kaç gazetecinin öldürüldüğüne ilişkin gazetecilik örgütleri kimi listeler yayımlıyor. TGC’ye göre 66, Çağdaş Gazeteciler Derneği’ne (ÇGD) göre 78 gazeteci öldürülmüş.

Türkiye’de öldürülen gazetecilere yönelik kesin bir tespit yok. Örneğin ÇGD, Hâlit Ziya (Uşaklıgil) ile Nevruz, Hizmet gibi basılı yayınları çıkarmış olan Tevfik Nevzat’ın 19 Mart 1905’teki ölümünden başlatıyor listeyi. Ziya Somar’ın “İzmir’in İlk Fikir ve Hürriyet Kurbanı” adlı kitabında anlattığı Tevfik Nevzat, “istibdat dönemi”nde muhalif yayınlarından dolayı jurnallenecek ve gönderildiği Adana cezaevinde boğularak öldürüldüğü geçecekti kayıtlara.

ÇGD’nin güncel listesinin sonunda 2015’te kartopu cinayetinde ölen Nuh Köklü’nün adı yer alırken, TGC’nin listesinde “15 Temmuz darbe girişimi” sırasında açılan ateş sonucu ölen Mustafa Cambaz’ın adı bulunuyor. Etkin Haber Ajansı’nın Agos gazetesinde yayımlanan listesine (2012) göre ise öldürülen gazeteci sayısı 112.

“Öldürülen Gazeteciler Günü”, tam sayısı bile bilinemeyen ama karanlıkta kalan gazeteci cinayetlerinin faillerinin çoğunun yargılanamamasında ve cezasızlık kültürünün yaygınlaşmasında devletin sorumluluğunu hatırlatması bakımından önemli.

Peki, hatırlatılınca bu cinayetler aydınlatılabilecek mi?

Son yıllarda ama özellikle de son aylarda yaşananlara bakılırsa aydınlatmak bir yana medya kuruluşlarının aslî görevini yapabilmesi elinden alınıyor; gazetecilik her geçen gün kan kaybediyor. Çünkü bir de tutuklu gazeteciler listesi var: ÇGD’nin 146, Türkiye Gazeteciler Sendikası’nın 156 olarak açıkladığı uzun mu uzun bir liste. Kapatılan yayın kuruluşlarının çetelesini neredeyse tutamaz olduk. İşini kaybeden gazetecilerin sayısı binlerle ifade ediliyor.

Eskiden öldürülen gazetecilerdi, şimdi ise halkın haber alma hakkı olan gazeteciliği öldürüyorlar. Gazetecilikten suç üretilerek gazetecinin soru sorma, gerçeği yazma; kısacası haber yapma aslî işlevi büyük oranda etkisizleştiriliyor. Roller değişiyor. Gazetecilik bir halkla ilişkiler faaliyetine dönüşüyor. Artık soruyu soran gazeteci değil, cumhurbaşkanı, başbakan, yanıt veren de gazeteci oluyor.

Önerilen sistemin yargı provası

Veyahut çalışanları 158 gündür mahpus olan Cumhuriyet’e yönelik hazırlanan ve hükûmetin yayın organıyla (Sabah) duyurulan iddianamede olduğu gibi gazeteciler, kamu otoritesi haber kaynaklarının ByLock kullandıkları gerekçesiyle suçlanabiliyor.   

Toplumun bilmesinde hayatî önem taşıyan yayınlanması bir gazetecilik görevi ve başarısı olan “devlet sırrı” “MİT TIR’ları”nın askerî malzeme taşımasına yönelik yapılan haberleri yazan gazetecilerin isimleri -daha önce görülen davalarda tahliye olmalarına rağmen- suç olarak iddianameye girebiliyor.

Dahası cumhuriyet savcıları, suçmuş gibi bir gazetenin içeriğinin ve mizanpajının değişip değişmeyeceğinin kendilerini ilgilendirmeyeceğini bildiği hâlde (bilmiyorsa hakikaten durum vahim demektir) gazetelerden yayın politikasını değiştirdiği gerekçesiyle hesap sorabiliyor: Yayın politikasını “değiştirmek” meğer suç unsuruymuş!

Hâlbuki “MİT TIR’ları” haberinde imzası bulunan Can Dündar ve Erdem Gül’ün tahliyesine yönelik Anayasa Mahkemesi gerekçeli kararında “Dündar ve Gül’ün tutuklanmaları dışında anılan haber dışında herhangi bir somut delil yoktur. Siyasi casusluk yaptıklarına ilişkin somut bilgi yoktur. (…) İfade özgürlüğü, aynı zamanda devleti veya toplumun herhangi bir kesimini inciten, şoke eden veya rahatsız eden düşünceler için de geçerlidir” demişti.

Yalnız bu olay değil basın ve ifade özgürlüğüyle ilgili pek çok konu ve olay için Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 10. maddesi kapsayıcı ve açıklayıcı nitelikte: “Herkes görüşlerini açıklama ve anlatım özgürlüğüne sahiptir. Bu hak, kanaat özgürlüğü ile kamu otoritelerinin müdahalesi ve ülke sınırları söz konusu olmaksızın haber veya fikir almak ve vermek özgürlüğünü de içerir.”    

İşin hukuki boyutunda ise iddianame henüz mahkemede sanıkların yüzüne dahi okunmadan siyasî iktidarın propaganda aygıtı tarafından ifşa ediliyor. Ergenekon vb. davalarda Gülen cemaatine yakın yayınların, “cemaat yargısı”nın yaptığı gibi. Bu sebeple hukukçuların tanımıyla âdil yargılanma ve savunma hakkı ihlal ediliyor.

Ama daha neler olmuyor ki?

Bir mahkemenin tahliye ettiği 21 gazeteci üç beş saat sonra başlatılan bir soruşturmayla derhâl yeniden gözaltına alınabiliyor. Nasıl oluyor? İktidarın propagandistleri tahliye kararı veren yargıçları hedef gösterince oluyor.   

Dahası da var. Gazeteci Murat Aksoy’un, yazar Atilla Taş’ın da aralarında bulunduğu 21 kişi hakkında tahliye kararı veren hâkim ve savcılar başkanı Adalet Bakanı olan Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından görevinden uzaklaştırıldı. Kurulun Başkanvekili Mehmet Yılmaz, iki kişinin attığı tweet’i “toplumsal infial” olarak değerlendirdi.

Devlet yargı yetkisini “bağımsız mahkemeler”den alıp bu iki zevata; iktidarın propagandistlerine teslim etti de haberimiz olmadı herhâlde.

16 Nisan öncesi “partili cumhurbaşkanlığı sistemi”nin bir yargı provası olarak geçti kayıtlara bu somut olay. Duymayan kalmasın! (SE/EA)

* Ermeni Soykırımı'nın başlangıcı olarak sayılan, 24 Nisan 1915 günü gözaltına alınıp tehcir edilen Ermeni aydınlar arasında da gazeteciler vardı. Ancak bu gazetecilerin bir kısmı ÇGD listesinde olmakla birlikte tüm liste elimizde bulunmuyor. Bugüne kadar topladıklarımızı şu haberimizden okuyabilirsiniz. [e.d.]



Cumhuriyet'i Tehdit Eden Akit TV Sunucusuna Tepki
bianet.org - 12 Şubat 2018
"Almanya'nın Deniz Yücel Baskısı Tüm Gazeteciler İçin Olumlu"
bianet.org - 11 Ocak 2017
Düzenlemeler, Tepkiler, Hak Aramalar
bianet.org - 20 Ekim 2017
Cumhuriyet Davasında Üçüncü Duruşma
bianet.org, Elif Akgül - 25 Eylül 2017
Adalet Yürüyüşü'nün 16. Gününden Notlar
bianet.org - 30 Haziran 2017
ÇGD; MİT TIR’ları Davasından Çıkan Ceza Hukuka İhanet, Gazeteciliğin Başına Silah Dayamaktır…
demokratsamsun.com - 15 Haziran 2017
ÇGD: Enis Berberoğlu'na Verilen Ceza Gazeteciliğin Başına Silah Dayamaktır
bianet.org - 15 Haziran 2017
OHAL'de Gazetecilik Yasak
bianet.org, İrfan Aktan, Eren Güvendik - 18 Nisan 2017
Gazeteciler, Ahmet Şık ve Tutuklu Tüm Gazeteciler İçin Yürüdü
bianet.org, Tansu Pişkin - 9 Nisan 2017
Öldürülen Gazetecilerden Öldürülen Gazeteciliğe
bianet.org, Sercan Engerek - 6 Nisan 2017
Öldürülen Gazetecilerden Öldürülen Gazeteciliğe
bianet.org, Sercan Engerek - 6 Nisan 2017
Ahmet Şık Davası: Kopyala-Yapıştır, Hakikati Hapset
bianet.org, Timur Soykan - 20 Mart 2017
Ahmet Şık'tan Açıklama: Artık Dayanışma Değil Haber Ödülü Almak İstiyorum
bianet.org - 20 Mart 2017
Gazeteci İnan Kızılkaya'nın Özgür Gündem Davası Savunması
bianet.org, İnan Kızılkaya - 14 Mart 2017
HAPİSHANE VE HASTA TUTSAKLAR 2016 VE 2017 OCAK-ŞUBAT RAPORU
bianet.org - 14 Mart 2017
Hürriyet’te Sedat Ergin Dönemi Bitti, Fikret Bila Dönemi Başladı
bianet.org - 1 Mart 2017
Hürriyet'te Sedat Ergin Yerine Fikret Bila Gelecek İddiası
bianet.org - 28 Şubat 2017
ÇGD Dayanışma Ödülü Hapis Gazeteciler Adına Ahmet Şık'a
bianet.org - 13 Şubat 2017
Gazeteciler Ayrımcılıkla Mücadeleyi Tartışıyor
bianet.org - 11 Şubat 2017
Açlık Grevindeki Gazeteci Okatan: Gerçekleri Yazmaya Devam Edeceğiz
bianet.org - 13 Ocak 2017
Gazeteci Arhan’a Soruşturma
bianet.org - 10 Ocak 2017
Basın Örgütleri: Gazetecilerin Sorunu "Çalışamamak"
bianet.org - 10 Ocak 2017
Twitter'da ve Silivri'de Eylem: #GazetecilikSuçDeğildir
bianet.org, Elif Akgül - 9 Aralık 2016
Yazar ve Gazeteci Örgütleri Hapisteki Yazarlar Günü'nde Biraraya Geldi
bianet.org - 15 Kasım 2016
Adalet Sarayı Önünde Adalet ve Özgürlük Talep Ettiler
bianet.org, Beyza Kural - 1 Kasım 2016
ÇGD: Cumhuriyet'e Operasyon Özgür Düşünceyi Yok Etme Sürecinin İnşası
bianet.org - 31 Ekim 2016
Düzenlemeler, Tepkiler, Hak Aramalar
bianet.org, Erol Önderoğlu - 24 Ekim 2016
Emre Madran Ödülü Arkadaşımız Nilay Vardar'a Verildi
bianet.org - 29 Eylül 2016
Aralarında Hayatın Sesi TV ve Van TV'nin Bulunduğu 10 Kanalın Yayını Durduruldu
bianet.org - 28 Eylül 2016
Bursa Gazeteciler Cemiyeti Başarı Ödülleri Sahiplerini Buldu
bianet.org - 8 nİsan 2016
Bursa Gazeteciler Cemiyeti Başarı Ödülleri Sahiplerini Buldu
bianet.org - 8 Nisan 2016
Gazeteci Örgütlerinden MİT TIR'ları Davası Öncesi Çağrı
bianet.org, Elif Akgül - 25 Mart 2016
Gazeteci Örgütlerinden Haber Özgürlüğü İçin Kampanya
bianet.org - 10 Mart 2016
Gazetecilik Örgütlerinden Ortak Açıklama: İmc tv Karartılmasın
bianet.org - 26 Şubat 2016
ÇGD Dayanışma Ödülü Mahpus Gazeteciler Adına Gül ve Dündar'a
bianet.org - 15 Şubat 2016
Aziz Nesin: Kürt Nasıl Mutlu Olsun!
bianet.org, Yüce Yöney - 19 Aralık 2015
Hadi Evlerinize Bacım, Adamı Günaha Sokmayın!
bianet.org, Hüsniye Karakoyun - 9 Aralık 2015
Gazeteci İsminaz Ergün Gözaltına Alındı
bianet.org, Elif Akgül - 27 Kasım 2015
Gazeteci Örgütleri Basın Kartı Komisyonu'nun Toplanmasına Karşı
bianet.org - 17 Kasım 2015
Musa Anter Ödülleri Sahiplerine Verildi
bianet.org - 16 Kasım 2015
Star Yazarı, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Yeni Danışmanı Oldu
bianet.org - 4 Kasım 2015
Medyaya Çağrı: Çatışmacı Dile Karşı Ortak Tavır Alın
bianet.org - 15 Eylül 2015
Gazeteciler Basına Yönelik Tehditlere Karşı Biraraya Geldi
bianet.org, Elif Akgül - 8 Eylül 2015
Milliyet Meral Tamer'i de İşten Çıkardı
bianet.org - 28 Ağustos 2015
Milliyet Ankara Büro'da Üç Gazeteci İşten Çıkarıldı
bianet.org - 27 Ağustos 2015
Suruç’ta Ne Oldu?
bianet.org - 21 Temmuz 2015
Agos'un 1000. Sayısı Raflarda
bianet.org, Elif Akgül -  3 Temmuz 2015
G-9 Gazeteciler Platformu 7 Haziran'da Akreditasyona Karşı Uyardı
bianet.org - 3 Haziran 2015
Gazeteci Örgütlerinden Erdoğan'ın Tehdit Ettiği Can Dündar'la Dayanışma
bianet.org - 1 Haziran 2015
“Sokağa Çıkmak Kriminalleştirilmek İstendi”
bianet.org, İsa Uğur Erdoğan - 16 Mayıs 2015
Antalya HDP Dayanışma Girişiminden Çağrı: Oy Ver, Barajı Yık
bianet.org - 5 Mayıs 2015
Gazeteciler Basın Özgürlüğü İçin Yürüdü
bianet.org - 3 Mayıs 2015
Tutuklu Gazete'yi Bu Kez Yargılanan Gazeteciler Hazırladı
bianet.org - 2 Mayıs 2015
Festivalde Bir Gerilla Belgeseli: BAKUR
bianet.org, Elif Akgül - 10 Nisan 2015
Gazeteci Yalman’a Polis Baskısına ÇGD Sessiz Kalmadı
bianet.org - 9 Şubat 2015
Gazeteci Yılmaz’a Saldırı ve Üç Örgütten Kınama
bianet.org - 4 Şubat 2015
ÇGD Onur Ödülü Somalı Madencilere
bianet.org - 2 Şubat 2015
İşçi Sınıfının Ayağa Kalktığı Yıllar
bianet.org, Aziz Çelik - 6 Ocak 2015
Geç Gelen Gazeteci Dayanışması
bianet.org, Murat İnceoğlu - 21 Aralık 2014
Metin Göktepe: Devlet İlk Kez Suçunu Kabul Etti
bianet.org, Elif İnce - 18 Aralık 2014
"Özgür Basın"ın Tutsak Yılları
bianet.org, Elif İnce - 18 Aralık 2014
G9: Sansürü Tanımayan Medyayı Destekliyoruz
bianet.org - 27 Kasım 2014
Cumhuriyet'in Yeni Yayın Yönetmeni Utku Çakırözer
bianet.org - 11 Eylül 2014
Arap Derneğine Adında “Birlik” Geçtiği İçin Kapatma Davası
bianet.org, Zeynep Yüncüler - 27 Haziran 2014
Medya Gözlem Ocak-Şubat-Mart 2014 Tam Metin
bianet.org, Erol Önderoğlu - 2 Mayıs 2014
Basın Kanunu ile Resmi İlan Almak
bianet.org, Fikret İlkiz - 28 Nisan 2014
Gazeteci Şahiye Say’ın Sağlık Durumu Ciddiyetini Koruyor
bianet.org, Gönül İlhan - 10 Nisan 2014
Gazeteciler Baskı ve Sansüre Karşı Sokakta
bianet.org, Serhat Korkmaz - 15 Şubat 2014
"Anayasa Mahkemesi Kararı Hapis Gazeteciler İçin Emsal"
bianet.org, Saliha Yayla - 9 Aralık 2013
Gazeteciye Cezaevi Aracında Darp
bianet.org - 3 Aralık 2013
Medyanın "Gezi" Güncesi
bianet.org, Emel Gülcan - 10 Ekim 2013
“Gazeteci Savaşların Savaşmayan Tarafıdır”
bianet.org - 22 Ağustos 2013
ÇGD'nin Haber Sitesi Ödülü bianet'in
bianet.org - 27 Nisan 2013
"Başbakan İfade Özgürlüğünü İhlal Ediyor"
bianet.org - 4 Mart 2013
bianet'e ÇGD Ödülü
bianet.org - 1 Şubat 2013
Mücadeleye Devam; İhlaller Sürüyor
bianet.org, Emel Gülcan - 28 Ocak 2013
Barış için 104 İmza
bianet.org, Beyza Kural - 26 Ocak 2013
"Basın Kartı Gazetecileri Tanımlayamaz"
bianet.org, Elif Akgül - 13 Ocak 2013
"Bu Koşullarda Kutlayacak Günümüz Yok"
bianet.org - 10 Ocak 2013
Saliha Yayla ÇGD Giresun Temsilcisi Oldu
bianet.org - 9 Ocak 2013
Medya-İktidar İlişkisini Tartışacaklar
bianet.org - 9 Ocak 2013
"Giremedikleri Üniversiteleri İtibarsızlaştırmak İstiyorlar"
bianet.org, Serhat Korkmaz - 7 Ocak 2013
ÇGD'den Habervaktim'e Tepki
bianet.org - 4 Ocak 2013
Bakanlıktan Gazeteciye "Haber Kaynağını Açıkla" Baskısı
bianet.org, Ayça Söylemez - 27 Aralık 2012
Basın Örgütleri Hemfikir: Geçmişle Yüzleşmeli!
bianet.org, Emel Gülcan - 14 Aralık 2012
İzzet Kezer Cinayeti
bianet.org, Emel Gülcan - 7 Aralık 2012
Demokrasi Yoksa Suçlar Ve Suçlular Cezasız Kalır
bianet.org, Ahmet Abakay - 25 Kasım 2012
20 Gazeteci 20 Hikaye
bianet.org, Emel Gülcan - 19 Kasım 2012
Gazetecilik İçin Ayağa Kalk
bianet.org, Beyza Kural - 5 Kasım 2012
Gazeteciler Duruşma İzlemekten Yorgun Düştü
bianet.org, Emel Gülcan - 11 Ekim 2012
AKP Basının Susmasını Önerdi
bianet.org - 13 Temmuz 2012
Dışarıdaki Gazeteciler, "İçeridekiler" için Yürüdü
bianet.org - 9 Haziran 2012
"Dışarıdakiler İçeridekilerle Tehdit Ediliyor"
bianet.org - 8 Haziran 2012
"Editöryal Bağımsızlık Teoride Kaldı"
bianet.org - 3 Mayıs 2012
Sekiz Gazetecilik Örgütü Medyayı Tartışıyor
bianet.org, Emel Gülcan - 3 Mayıs 2012
"Yasalar İfade Özgürlüğünü Kısıtlıyor"
bianet.org - 3 Mayıs 2012
Cumhur'un Mücadelesi
bianet.org, Mehmet Nuri Yardım - 7 Nisan 2012
Yanıt Veremediğimiz Soru: Kaç Gazeteci Öldürüldü?
bianet.org, Emel Gülcan - 6 Nisan 2012
Uğur Mumcu Birçok İlde Anıldı
bianet.org - 24 Ocak 2012
Savcı, Müge Anlı’yı Haklı Buldu
bianet.org - 11 Ocak 2012
1 - 2 - 3
> >>>
 
 
© Tüm Hakları Saklıdır. 2018   |   bilgi@cgd.org.tr