Basın Kanunu ile Resmi İlan Almak
 28 Nisan 2014, Pazartesi
bianet.org, Fikret İlkiz - 28 Nisan 2014

FİKRET İLKİZ'DEN

Basın Kanunu ile Resmi İlan Almak

Basın Kanunda ve 212 sayılı Basın iş Kanununda değişiklik yapacak tasarının derdi “basın özgürlüğü” değil, sadece basın kartı alabilmek veya basın kartı verebilmek ve devletten ilan parası para almak.

Fikret İlkiz İstanbul - BİA Haber Merkezi

Basın Kanunda ve 212 sayılı Basın iş Kanununda değişiklik yapılmak için yeni bir tasarı gündemde. Bakanlar Kurulu Tasarıyı 12 Mart 2014 tarihinde TBMM Başkanlığına gönderdi.

Bir küçük not, bu tasarı yeni değildir. 2 Temmuz 2012 kabul tarihli ve 6352 sayılı Kanunun çıkarılmasından çok önce yapılan çalışmalar sırasında gündeme getirilmiştir. Bir olasılık, o yıllarda acil “demokratikleşme” için başka kanunlar yapma telaşıyla gündeme alınamadı. Dolayısıyla öncesi 2012 yılına kadar uzar. Adalet Bakanlığının çalışmalarına bakıldığında dosyalar içinde kalmış olan bu taslak/tasarının benzer içerikte ve aynı zihniyeti taşıdığı görülecektir.

Tasarıda iki amaç var. İlki internet haber sitelerinde çalışan gazetecilerin 212 sayılı Basın İş Kanunu kapsamına alınması ve resmi ilan, reklam ve ihale ilanlarının internet gazetelerinde yayınlanmasına imkân sağlayarak basılı gazeteler gibi internet gazetelerinin de ilan bedeli almasını sağlamak. Devletten alınacak yani para işi.   

Tasarının genel gerekçesine göre internet ulusal sınırları aşmış ve dünyada olup bitenlerin tümü artık herkese bir tuşa basımlık kadar yakındır. Bir “tık” süresi zaman kadar yakınımıza gelen ekonomik, sosyal, kültürel, hukuksal ne varsa öğrenebildiğimiz için İnternet dünyayı küçük bir kasabaya çevirmiştir. Tasarının genel gerekçesini okuduğunuzda sanırsınız ki bu Tasarıyı hazırlayan Hükümet İnternet’in nimetlerinden yararlanma konusunda çok açık fikirli, özgürlükçü ve hatta gazeteciler arasında “eşitlikçi” bir yaklaşım içindedir. Yanılırsınız.

Tasarının gerekçesinde yazılı olduğu gibi amaç çok basittir. İnternet haber siteleri “gazetelerin sunmuş olduğu kâğıt üzerindeki haberleri sanal ortamda okuyucuların hizmetine sunmakta, buna mukabil basılı gazetelere ve gazetecilere tanınmış olan haklardan istifade edememektedirler”.

O halde kanunlarda değişiklik yapalım. İnternet haber sitelerinde çalışan gazetecilerin ve bu sitelerin sahipleri (galiba bazı site sahipleri gazeteci) basılı ve yazılı gazetelere tanınan haklar gibi haklar istiyorlar. Bu haklar nelerdir diye sorarsanız aslında bir arpa boyu kadar gazetecilere kanunla tanınmış olan haklardır.

Tasarının özü bundan ibarettir. Dolayısıyla tasarının “basın kanunu”  ya da “basın özgürlüğü” gibi bir derdi de yoktur. Basın kartı alabilmek veya basın kartı verebilmek ve resmi ilan/ihale ilanlarını yayınlamak suretiyle devletten ilan parası para almak.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2006/33909, K. 2007/11104 ve 17.04.2007 tarihli kararına göre;  “Gazetenin yayınlanması bir başka anlatımla basılıp çoğaltılması gerekirse de, günümüzde teknoloji ve iletişimin geldiği nokta itibarıyla, gazetenin nesne olarak basımı ve dağıtımı bir zorunluluk değildir. Gazetenin elektronik ortamda, umuma açık olarak yayınlanması ve okuyucunun yararlanmasına sunulması da mümkündür.” görüşünden hareketle İnternet ortamında gazetecilik yapan kişinin zaten gazeteci olduğuna ve 212 sayılı Basın iş Kanunundan yararlanmasına karar vermiştir. Daha sonra Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 31.03.2009 tarihli bir başka kararında (2008 /30660 Esas, 2009/8953 Karar) aynı görüşüne korumuş ve 2007 yılında verdiği kararına yaptığı atıfla “gazetecilik” işi için belli bir ilkesel yaklaşımı benimsemiştir. Karara göre, “Fikir ve sanat işinde çalışma ölçütü, gazetecilik mesleğinin yerine getirilmesine dair ve doğrudan doğruya ilgili alanlarda çalışmayı ifade eder.”  Radyo ve televizyonların “haber biriminde” çalışma kavramı ise “özel radyo ve televizyonların haberle ilgili birimlerinde çalışanlar yönünden fikir ve sanat işi yapma koşulu söz konusu değildir. Ancak haberle ilgili birimde çalışma kavramı, haberin oluşumuna doğrudan katkı sağlama olarak değerlendirilmelidir.” Yani Yargıtay “haberin oluşumuna doğrudan katkısı olanları” gazeteci saymaktadır.

Basın Kartları ile ilgili Yönetmelikte olduğu gibi “Gazeteci, 5953 sayılı Kanun kapsamında fikir ve sanat işlerinde ücret karşılığı çalışanları” ifade eder. O halde internet haber sitelerinde çalışanların basın kartı alabilmeleri gerekir, eğer sorun buysa…

Yargıtay’ın “gazetecilik” anlamında görüşü gerçekçidir. Yapılan işin niteliği nedir? Eğer gazetecilik ise çalışanın yararlanacağı ve tabi olduğu kanun 212 sayılı Basın İş Kanunudur.  

Kısaca 212 sayılı Basın İş Kanunu olarak bilinen 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlar ile Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Düzenlenmesi Hakkındaki Kanunun uygulanma şartları ve gazeteci tanımı Kanunun 1. Maddesinde düzenlenmiştir. Kanunun 1. maddesine göre “Türkiye’de yayınlanan gazete ve mevkutelerle haber ve fotoğraf ajanslarında her türlü fikir ve san’at işlerinde çalışan ve İş Kanunundaki, “işçi” tarifi şümulü haricinde kalan kimselerle bunların işverenleri hakkında uygulanır. Bu kanun şümulüne giren fikir ve san’at işlerinde ücret karşılığı çalışanlara gazeteci denir” (4.1.1961 tarih ve 212 sayılı Kanunun 1. maddesi ile değişik.)

Gazeteci olmak veya gazetecilik mesleğini sürdürmek için “basın kartı” sahibi olmaya lüzum yoktur. Gazetecinin basın kartı bulunmaması nedeniyle Basın İş Yasasından yararlanamaz diye bir kural da yoktur. Bir kişinin gazeteci olup olmadığı kişinin sarı basın kartı taşıyıp taşımadığına göre belirlenmez. Gazeteci sayılmak için basın kartına sahip olmak, gazeteci sayılmak için ne yeterlidir ne de gereklidir. Basın kartı sahibi olmak gazeteci kimliğinin mutlak bir şartı olmadığı gibi, basın kartına sahip olup gazeteci olmayan “bazı kimseler” de vardır. Basın Kartları ile ilgili Yönetmelik gereği gazeteci olmayanlara basın kartı verileceği hakkındaki düzenlemeye göre cebinde bulunan basın kartları ile ne yaparlar bilinmez ama bazı kişilerin basın kartı sahibi olmaları “yasal mevzuata”  uygundur. Bu durumda Basın Kartı sahibi olmak demek gazeteci sıfatını ispat için gerekli de değildir. Basın İş Kanunu’nun 1. maddesinin 2. fıkrasında gazeteci tanımı yapılırken “basın kartı” sahibi olma koşulu aranmamıştır. Bu durumda basın kartı gazetecilik mesleğinin ispatı için elzem bir kanıt olmadığı gibi sadece kişinin tanıtımına yarayan kimlik belgesi olabilir. Gazetecinin yaptığı için gazetecilik olduğunu ispatı için yani gazeteci sıfatı bakımından dolaylı ispata gerek yoktur.

Gazeteci basın yayın kuruluşlarında fikir ve sanat işinde ücretli çalışandır. Hatta Kanun gereği zorunlu olan basın iş kanunu hükümlerine uygun yazılı sözleşmeye bile ihtiyaç yoktur ve asıl olan kişinin yaptığı işin gazetecilik olup olmadığının belirlenmesidir.

Basın Kartı taşımadığı için gazeteci değildir gibi bir yaklaşım hukuki ve gerçekçi olmadığı gibi, İnternet ortamında yayınlanan gazetelerde çalışanlar gazetecidir ve 212 sayılı Kanun kapsamında mütalaa edilmeleri hukuka fevkalade uygundur.

Buna rağmen Basın İş Kanunun 1. maddesinde tanımlanan gazeteci tanımında değişiklik yapmakta yarar vardır. Bu yönüyle belki kanuni tanım arayanlar rahat eder ve bahaneleri kalmaz. Ayrıca kanunda sayılmadıkları için internet ortamında gazetecilik yapanları gazeteci saymayanlar bu kanun değişikliği karşısında belki gazetecilerle 212 sayılı Kanuna uygun yazılı iş sözleşmeleri bile yaparlar(?)…

Öte yandan İnternet ortamında yayınlarla ve internet haber siteleriyle ilgili olarak 5651 sayılı Kanun değişikliklerinden sonra ifade özgürlüğüne müdahalenin alabildiğine sansüre dönüştürüldüğü ve bunun “kanuna” göre yapılacağı bir ortamda Basın Kanununda değişiklik yapılması birçok karışıklığı beraberinde getirecektir.

Tasarının yaklaşımı karşısında; internet ortamında erişimin engellenmesi kararlarının uygulanmaması durumunda basın kartlarının iptali veya hak olarak nitelendirdikleri resmi ilan hakkının kaybedilmesi, yayın karşılığında Devletin ödediği ilan paralarından yararlanmak veya mahrum kalmamak gibi beklentilere terk edilmeyecek kadar ciddi bir meslek olan “gazetecilik” için bir kere daha düşünmek gerekir.

Aksi takdirde Tasarı kanunlaşırsa İnternet bir kere de Basın Kanunu ile sınırlandırılmış olacaktır. Bu sınırlandırmanın bedeli açıkça ifade özgürlüğünden öden vermektir. bir diğer bedeli ise beklenen resmi ilan ve reklam paralarından çok daha ağır olan ödenemez boyutlarda para cezaları ile basın özgürlüğünün ihlali ve gazetecilerin mağduriyetleri olur.  (Fİ/HK)

Haberin linki:
https://bianet.org/bianet/hukuk/155277-basin-kanunu-ile-resmi-ilan-almak
 
 

G9: Aydın Doğan Sendikasızlaştırdı, Demirören Gazetecisizleştirecek
bianet.org - 23 Mart 2018
ÇGD 2017 Yılının Başarılı Gazetecileri Ödüllerinin Sahipleri Açıklandı
bianet.org - 8 Mart 2018
Cumhuriyet'i Tehdit Eden Akit TV Sunucusuna Tepki
bianet.org - 12 Şubat 2018
"Almanya'nın Deniz Yücel Baskısı Tüm Gazeteciler İçin Olumlu"
bianet.org - 11 Ocak 2017
Düzenlemeler, Tepkiler, Hak Aramalar
bianet.org - 20 Ekim 2017
Cumhuriyet Davasında Üçüncü Duruşma
bianet.org, Elif Akgül - 25 Eylül 2017
Adalet Yürüyüşü'nün 16. Gününden Notlar
bianet.org - 30 Haziran 2017
ÇGD; MİT TIR’ları Davasından Çıkan Ceza Hukuka İhanet, Gazeteciliğin Başına Silah Dayamaktır…
demokratsamsun.com - 15 Haziran 2017
ÇGD: Enis Berberoğlu'na Verilen Ceza Gazeteciliğin Başına Silah Dayamaktır
bianet.org - 15 Haziran 2017
OHAL'de Gazetecilik Yasak
bianet.org, İrfan Aktan, Eren Güvendik - 18 Nisan 2017
Gazeteciler, Ahmet Şık ve Tutuklu Tüm Gazeteciler İçin Yürüdü
bianet.org, Tansu Pişkin - 9 Nisan 2017
Öldürülen Gazetecilerden Öldürülen Gazeteciliğe
bianet.org, Sercan Engerek - 6 Nisan 2017
Öldürülen Gazetecilerden Öldürülen Gazeteciliğe
bianet.org, Sercan Engerek - 6 Nisan 2017
Ahmet Şık Davası: Kopyala-Yapıştır, Hakikati Hapset
bianet.org, Timur Soykan - 20 Mart 2017
Ahmet Şık'tan Açıklama: Artık Dayanışma Değil Haber Ödülü Almak İstiyorum
bianet.org - 20 Mart 2017
Gazeteci İnan Kızılkaya'nın Özgür Gündem Davası Savunması
bianet.org, İnan Kızılkaya - 14 Mart 2017
HAPİSHANE VE HASTA TUTSAKLAR 2016 VE 2017 OCAK-ŞUBAT RAPORU
bianet.org - 14 Mart 2017
Hürriyet’te Sedat Ergin Dönemi Bitti, Fikret Bila Dönemi Başladı
bianet.org - 1 Mart 2017
Hürriyet'te Sedat Ergin Yerine Fikret Bila Gelecek İddiası
bianet.org - 28 Şubat 2017
ÇGD Dayanışma Ödülü Hapis Gazeteciler Adına Ahmet Şık'a
bianet.org - 13 Şubat 2017
Gazeteciler Ayrımcılıkla Mücadeleyi Tartışıyor
bianet.org - 11 Şubat 2017
Açlık Grevindeki Gazeteci Okatan: Gerçekleri Yazmaya Devam Edeceğiz
bianet.org - 13 Ocak 2017
Gazeteci Arhan’a Soruşturma
bianet.org - 10 Ocak 2017
Basın Örgütleri: Gazetecilerin Sorunu "Çalışamamak"
bianet.org - 10 Ocak 2017
Twitter'da ve Silivri'de Eylem: #GazetecilikSuçDeğildir
bianet.org, Elif Akgül - 9 Aralık 2016
Yazar ve Gazeteci Örgütleri Hapisteki Yazarlar Günü'nde Biraraya Geldi
bianet.org - 15 Kasım 2016
Adalet Sarayı Önünde Adalet ve Özgürlük Talep Ettiler
bianet.org, Beyza Kural - 1 Kasım 2016
ÇGD: Cumhuriyet'e Operasyon Özgür Düşünceyi Yok Etme Sürecinin İnşası
bianet.org - 31 Ekim 2016
Düzenlemeler, Tepkiler, Hak Aramalar
bianet.org, Erol Önderoğlu - 24 Ekim 2016
Emre Madran Ödülü Arkadaşımız Nilay Vardar'a Verildi
bianet.org - 29 Eylül 2016
Aralarında Hayatın Sesi TV ve Van TV'nin Bulunduğu 10 Kanalın Yayını Durduruldu
bianet.org - 28 Eylül 2016
Bursa Gazeteciler Cemiyeti Başarı Ödülleri Sahiplerini Buldu
bianet.org - 8 nİsan 2016
Bursa Gazeteciler Cemiyeti Başarı Ödülleri Sahiplerini Buldu
bianet.org - 8 Nisan 2016
Gazeteci Örgütlerinden MİT TIR'ları Davası Öncesi Çağrı
bianet.org, Elif Akgül - 25 Mart 2016
Gazeteci Örgütlerinden Haber Özgürlüğü İçin Kampanya
bianet.org - 10 Mart 2016
Gazetecilik Örgütlerinden Ortak Açıklama: İmc tv Karartılmasın
bianet.org - 26 Şubat 2016
ÇGD Dayanışma Ödülü Mahpus Gazeteciler Adına Gül ve Dündar'a
bianet.org - 15 Şubat 2016
Aziz Nesin: Kürt Nasıl Mutlu Olsun!
bianet.org, Yüce Yöney - 19 Aralık 2015
Hadi Evlerinize Bacım, Adamı Günaha Sokmayın!
bianet.org, Hüsniye Karakoyun - 9 Aralık 2015
Gazeteci İsminaz Ergün Gözaltına Alındı
bianet.org, Elif Akgül - 27 Kasım 2015
Gazeteci Örgütleri Basın Kartı Komisyonu'nun Toplanmasına Karşı
bianet.org - 17 Kasım 2015
Musa Anter Ödülleri Sahiplerine Verildi
bianet.org - 16 Kasım 2015
Star Yazarı, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Yeni Danışmanı Oldu
bianet.org - 4 Kasım 2015
Medyaya Çağrı: Çatışmacı Dile Karşı Ortak Tavır Alın
bianet.org - 15 Eylül 2015
Gazeteciler Basına Yönelik Tehditlere Karşı Biraraya Geldi
bianet.org, Elif Akgül - 8 Eylül 2015
Milliyet Meral Tamer'i de İşten Çıkardı
bianet.org - 28 Ağustos 2015
Milliyet Ankara Büro'da Üç Gazeteci İşten Çıkarıldı
bianet.org - 27 Ağustos 2015
Suruç’ta Ne Oldu?
bianet.org - 21 Temmuz 2015
Agos'un 1000. Sayısı Raflarda
bianet.org, Elif Akgül -  3 Temmuz 2015
G-9 Gazeteciler Platformu 7 Haziran'da Akreditasyona Karşı Uyardı
bianet.org - 3 Haziran 2015
Gazeteci Örgütlerinden Erdoğan'ın Tehdit Ettiği Can Dündar'la Dayanışma
bianet.org - 1 Haziran 2015
“Sokağa Çıkmak Kriminalleştirilmek İstendi”
bianet.org, İsa Uğur Erdoğan - 16 Mayıs 2015
Antalya HDP Dayanışma Girişiminden Çağrı: Oy Ver, Barajı Yık
bianet.org - 5 Mayıs 2015
Gazeteciler Basın Özgürlüğü İçin Yürüdü
bianet.org - 3 Mayıs 2015
Tutuklu Gazete'yi Bu Kez Yargılanan Gazeteciler Hazırladı
bianet.org - 2 Mayıs 2015
Festivalde Bir Gerilla Belgeseli: BAKUR
bianet.org, Elif Akgül - 10 Nisan 2015
Gazeteci Yalman’a Polis Baskısına ÇGD Sessiz Kalmadı
bianet.org - 9 Şubat 2015
Gazeteci Yılmaz’a Saldırı ve Üç Örgütten Kınama
bianet.org - 4 Şubat 2015
ÇGD Onur Ödülü Somalı Madencilere
bianet.org - 2 Şubat 2015
İşçi Sınıfının Ayağa Kalktığı Yıllar
bianet.org, Aziz Çelik - 6 Ocak 2015
Geç Gelen Gazeteci Dayanışması
bianet.org, Murat İnceoğlu - 21 Aralık 2014
Metin Göktepe: Devlet İlk Kez Suçunu Kabul Etti
bianet.org, Elif İnce - 18 Aralık 2014
"Özgür Basın"ın Tutsak Yılları
bianet.org, Elif İnce - 18 Aralık 2014
G9: Sansürü Tanımayan Medyayı Destekliyoruz
bianet.org - 27 Kasım 2014
Cumhuriyet'in Yeni Yayın Yönetmeni Utku Çakırözer
bianet.org - 11 Eylül 2014
Arap Derneğine Adında “Birlik” Geçtiği İçin Kapatma Davası
bianet.org, Zeynep Yüncüler - 27 Haziran 2014
Medya Gözlem Ocak-Şubat-Mart 2014 Tam Metin
bianet.org, Erol Önderoğlu - 2 Mayıs 2014
Basın Kanunu ile Resmi İlan Almak
bianet.org, Fikret İlkiz - 28 Nisan 2014
Gazeteci Şahiye Say’ın Sağlık Durumu Ciddiyetini Koruyor
bianet.org, Gönül İlhan - 10 Nisan 2014
Gazeteciler Baskı ve Sansüre Karşı Sokakta
bianet.org, Serhat Korkmaz - 15 Şubat 2014
"Anayasa Mahkemesi Kararı Hapis Gazeteciler İçin Emsal"
bianet.org, Saliha Yayla - 9 Aralık 2013
Gazeteciye Cezaevi Aracında Darp
bianet.org - 3 Aralık 2013
Medyanın "Gezi" Güncesi
bianet.org, Emel Gülcan - 10 Ekim 2013
“Gazeteci Savaşların Savaşmayan Tarafıdır”
bianet.org - 22 Ağustos 2013
ÇGD'nin Haber Sitesi Ödülü bianet'in
bianet.org - 27 Nisan 2013
"Başbakan İfade Özgürlüğünü İhlal Ediyor"
bianet.org - 4 Mart 2013
bianet'e ÇGD Ödülü
bianet.org - 1 Şubat 2013
Mücadeleye Devam; İhlaller Sürüyor
bianet.org, Emel Gülcan - 28 Ocak 2013
Barış için 104 İmza
bianet.org, Beyza Kural - 26 Ocak 2013
"Basın Kartı Gazetecileri Tanımlayamaz"
bianet.org, Elif Akgül - 13 Ocak 2013
"Bu Koşullarda Kutlayacak Günümüz Yok"
bianet.org - 10 Ocak 2013
Saliha Yayla ÇGD Giresun Temsilcisi Oldu
bianet.org - 9 Ocak 2013
Medya-İktidar İlişkisini Tartışacaklar
bianet.org - 9 Ocak 2013
"Giremedikleri Üniversiteleri İtibarsızlaştırmak İstiyorlar"
bianet.org, Serhat Korkmaz - 7 Ocak 2013
ÇGD'den Habervaktim'e Tepki
bianet.org - 4 Ocak 2013
Bakanlıktan Gazeteciye "Haber Kaynağını Açıkla" Baskısı
bianet.org, Ayça Söylemez - 27 Aralık 2012
Basın Örgütleri Hemfikir: Geçmişle Yüzleşmeli!
bianet.org, Emel Gülcan - 14 Aralık 2012
İzzet Kezer Cinayeti
bianet.org, Emel Gülcan - 7 Aralık 2012
Demokrasi Yoksa Suçlar Ve Suçlular Cezasız Kalır
bianet.org, Ahmet Abakay - 25 Kasım 2012
20 Gazeteci 20 Hikaye
bianet.org, Emel Gülcan - 19 Kasım 2012
Gazetecilik İçin Ayağa Kalk
bianet.org, Beyza Kural - 5 Kasım 2012
Gazeteciler Duruşma İzlemekten Yorgun Düştü
bianet.org, Emel Gülcan - 11 Ekim 2012
AKP Basının Susmasını Önerdi
bianet.org - 13 Temmuz 2012
Dışarıdaki Gazeteciler, "İçeridekiler" için Yürüdü
bianet.org - 9 Haziran 2012
"Dışarıdakiler İçeridekilerle Tehdit Ediliyor"
bianet.org - 8 Haziran 2012
"Editöryal Bağımsızlık Teoride Kaldı"
bianet.org - 3 Mayıs 2012
Sekiz Gazetecilik Örgütü Medyayı Tartışıyor
bianet.org, Emel Gülcan - 3 Mayıs 2012
"Yasalar İfade Özgürlüğünü Kısıtlıyor"
bianet.org - 3 Mayıs 2012
Cumhur'un Mücadelesi
bianet.org, Mehmet Nuri Yardım - 7 Nisan 2012
Yanıt Veremediğimiz Soru: Kaç Gazeteci Öldürüldü?
bianet.org, Emel Gülcan - 6 Nisan 2012
1 - 2 - 3
> >>>
 
 
© Tüm Hakları Saklıdır. 2022   |   bilgi@cgd.org.tr